Архива за ознаката: сиромаштија

%d0%b4%d0%b8%d1%98%d0%b0%d1%81%d0%bf%d0%be%d1%80%d0%b0

Политика на далечина: Предизборни осврти на „дијаспората“

Република Македонија е неспорно емигрантска држава. Според податоците на Светска банка, се проценува дека до 2013 година од Македонија се иселиле 630.000 луѓе. Вистинската бројка на тоа колку македонски државјани има низ светот денес е веројатно многу поголема. Од нив, 20.573 се пријавиле за да го искористат своето право на глас на престојните парламентарни избори. Иако дијаспорското гласање и улогата на дијаспората се многу присутни во предизборната реторика, од иселувањето на младите до немање на национална стратегија, речиси и не постои сериозна анализа на тоа какво е влијанието на дијаспората во Македонија и обратно. Во обид да отпочнат процес на проблематизирање на оваа тема, текстовите во ова заседание нудат кратки анализи на јавните перцепции и наративи за поимот „дома“, што е суштински поврзано со поимањето за дијаспората, на економската улога на дијаспората, политичкиот аспект на овозможување на гласање во странство, како и адаптираноста на македонската правна рамка на мобилноста на нејзиното население.

Во ова заседание ви претставуваме четири осврти:

Уреднички на заседание: Елена Б. Ставревска и Ана Ацеска

Фото: xkcd

Значењето на дијаспората за македонската економија

Дел од виртуелното заседание „Политика на далечина: Предизборни осврти на „дијаспората““. Автор: Бранимир Јовановиќ

 

Шестотини и триесет илјади лица. Толку изнесува македонската дијаспора според проценките на Светска банка, направени на база на податоци од повеќе од илјада пописи во светот. Тоа е околу 30% од официјалната популација на Македонија и е една од највисоките стапки на миграција во Источна Европа, иако одредени балкански земји имаат стапки и од 45% од населението (Графикон 1).

Графикон 1 – Стапки на миграција во земјите од Источна Европа во 2013 година

(% од популацијата)

 

brane1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Најмногу македонски иселеници има во Германија (114 илјади), па во САД (90 илјади), па во Турција (83 илјади). Во Италија има 69 илјади, во Швајцарија 58 илјади, а во Австралија 53 илјади (Графикон 2).

Графикон 2 – Земји со најмногу македонски иселеници (илјади лица)

brane2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Овие 630 илјади иселени лица во 2015 година пратиле во Македонија 300 милиони американски долари, што е околу 3% од бруто домашниот производ. Тоа е повеќе од странските директни инвестиции кои влегле во Македонија истата година, кои изнесувале околу 200 милиони долари. Всушност, парите кои македонските иселениците ги праќаат постојано ги надминуваат странските инвестиции во Македонија. Во последните 6 години, во Македонија влегле вкупно 2 милијарди долари странски инвестиции, а 2.6 милијарди долари дознаки од странство (Графикон 3). Треба да се нагласи и дека овие податоци за дознаките се всушност конзервативната проценка, т.е. се однесуваат на парите кои влегуваат во Македонија преку официјалните канали (банки, агенции за трансфер на пари и сл.). Доколку се земат и странските девизи кои се разменуваат во менувачниците во Македонија, проценките за дознаките достигнуваат и до 2 милијарди долари годишно.

Графикон 3 – Странски инвестиции и дознаки кои влегуваат во Македонија, 2009-2015 (милиони САД долари)

brane3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

За разлика од странските директни инвестиции, за дознаките не се потребни владини реклами, роуд шоуа, економски промотори, министри за странски инвестиции, даночни ослободувања и бројни други поволности.

За разлика од странските директни инвестиции кои директно ги помагаат оние десетина илјади семејства на луѓето кои се вработени во нив, дознаките од странство директно помагаат околу 120.000 домаќинства, затоа што околу 21% од македонските домаќинства примаат дознаки од странство. Во просек, овие семејства примаат околу 2000 евра годишно по основ на дознаки од странство, што е околу една половина од нивните вкупни примања.

Најголем дел од дознаките се трошат за тековна потрошувачка (48%) и за инвестирање во живеалиште (16%). За здравство се користат 8%, а за образование 6%. Со други зборови, 80% од овие пари се трошат за задоволување на најосновните потреби на домаќинствата (Графикон 4).

Графикон 4 – На што се користат дознаките од странство (%)

 

brane5

 

 

 

 

 

 

 

 

Колку се значајни дознаките за „социјалата“ може да се согледа и од овие податоци. Тие ја намалуваат сиромаштијата за 3,5 процентни поени, а Џини коефициентот за доходот на домаќинствата за 2,5 процентни поени. Овие ефекти се всушност посилни од ефектите на државните социјални трансфери. На пример, според Државниот завод за статистика, социјалните трансфери ја намалуваат сиромаштијата во Македонија за само 2 процентни поени.

Освен за сиромаштијата и нееднаквоста, дознаките од странство се многу значајни и за макроекономската стабилност во Македонија. Тие покриваат значаен дел од трговскиот дефицит и обезбедуваат прилив на девизни средства кои се неопходни за зачувување на режимот на фиксен девизен курс.

Затоа, може слободно да се каже дека македонската дијаспора е од витално значење за македонската економија. Без неа, состојбата на македонската економија би била далеку полоша. Сепак, дали ова значи дека иселениците треба да гласаат на избори е сосема друго прашање. Прашање за друг текст.

 

Економско-социјалната слика за Македонија во четири графици

Блог пост на Горан Лазаревски, во кој преку четири графици се илустрира економскиот колапс по најважните четири социјални димензии: плати, невработеност, сиромаштија и нееднаквост.