Архива за ознаката: миша_поповиќ

Zasedanie_populizam

Редовно заседание: Симболички елементи на македонскиот авторитарен популизам

По разголувањето на вистинското лице на авторитарната и корумпирана власт во Република Македонија, се поставува прашањето зошто власта сѐ уште не се соочува со масовно изразено незадоволство и зошто сѐ уште голем дел од граѓаните ѝ веруваат. Дел од причините за ова може да се бараат во клиентелистичкиот систем на „морков и стап“ кој сѐ уште приморува голем број граѓани да ја поддржуваат политиката на власта бидејќи од тоа зависи нивната егзистенција. Дополнително, за ова придонесува и ограничениот пристап до објективни информации за што беше пишувано во претходното редовно заседание за медиумската (не)слобода. Еднакво важно, дел од причините за сѐ уште присутната поддршка на власта треба да се бараат и во симболички елементи врз кои се потпира македонскиот авторитарен популизам предводен од ВМРО–ДПМНЕ.

За таа цел, ова заседание опфаќа неколку различни социјални конструкции кои меѓусебно се надополнуваат и заеднички придонесуваат кон градење на популистичкиот мит за ВМРО–ДПМНЕ и нејзиниот претседател, Никола Груевски. Петте осврти дискутираат како преку манипулација со јазикот, себе-идентификацијата, историјата, родот и стравот од непријателите се создава инертно и некритичко гласачко тело кое има изразено колективистички и илиберален дух, што сериозно ги загрозува основните вредности на либералната демократија:

 

Координатор на заседание: Борјан Ѓузелов

Фото: Република

Наративната контрола врз јавниот дискурс: идентификацијата како средство на популизмот

Дел од редовното заседание „Симболички елементи на македонскиот авторитарен популизам. Автор: Миша Поповиќ

Да парафразирам една мисла од Дина: „кој го контролира наративот, ја контролира и политиката.“ Националните наративи се суштествен дел од начинот на кој политичките елити се легитимираат. Во обид да се избегне употребата на идентитетот како фиксна категорија, ќе се служам со терминот идентификација кој го потцртува истиот концепт како процес на постојано (пре)раскажување на националната имагинација.

Воспоставувањето контрола врз процесот на прераскажување на нацијата во таа смисла е клучно за разбирање и на македонската политика. Тргнувајќи од Роџерс Брубејкер, процесите на национална идентификација можеме да ги гледаме како резултанта од мрежните интеракции помеѓу различни чинители во општеството.

Во последниот период, таа резултанта е под сериозно влијание на векторот наречен ВМРО-ДПМНЕ. Произлегувајќи од контрапунктот на социјалистичката приказна за Македонија, политичката елита на ВМРО-ДПМНЕ имаше интерес да ги видоизмени основните постулати на македонската национална имагинација. Меѓутоа целта не е поправање на историска неправда, туку инструментализирање на националната имагинација за да се обезбеди единствена сопственост врз два основни постулати на националната идентификација: како поединецот се замислува себеси и како ја замислува нацијата.

Во својата доктрина, ВМРО-ДПМНЕ зборува за реалниот човек. Реконцептуализирајќи го македонскиот архетип, тие успеваат да креираат слика за Македонецот како верник и семеен човек, кој преку овие две заедници, во содејство со својата национална припадност, го наоѓа своето место во светот. Уште повеќе, доктрината на ВМРО-ДПМНЕ ги зацврсти постулатите дека нацијата е простор за делување на поединецот. Во самата доктрина, личната слобода како вредност за која се залага партијата е нераскинливо врзана со националната слобода. На тој начин, се концептуализира папочната врвца помеѓу мајката (нацијата) и детето (поединецот) преку една од фундаменталните вредности на современото општество – слободата.

Вториот постулат на наративната контрола врз македонската политика е поширокиот национален имагинариум. Основата овде е (ре)конструкцијата на националната историска митологија, а подмножество е името. Видлив производ на ова е Скопје 2014. Анастас Вангели, градејќи врз теоретската основа на повеќе автори (меѓу кои и Ентони Смит), во својата книга „Античка сегашност“ покажува дека митологијата позади идентитетскиот спор со Грција е инструментализирана на повеќе од еден начин. Се издвојуваат употребата на политичката митологија за да се индуцира ескапизам од современите прашања, а сегашните премрежја се поставуваат наспроти замисленото златно доба. Во таа смисла, Скопје 2014 е и неправда, но и споменик за замислената неправда – неправдата дека не сме биле Европа во минатото, но и дека истото е одземено од сегашноста и иднината.

Токму на наративот на оваа неправда, неправда кон Македонија и неправда кон реалниот човек, вирее современиот македонски популизам. Одземеното златно доба, историски права и европскиот статус стануваат централна тема на македонската политика. Јавниот политички дискурс е ставен на овие шини кои центрифугално ги исфрлаат сите останати теми или спротивставени наративи кон маргините на јавната дебата.

А сопственикот на овие теми е владејачката партија и каков било обид за спротивставување е игра на нееднаков терен. На сентиментот на неправда, ВМРО-ДПМНЕ на симболично ниво станува единствениот заштитник на македонштината и реалниот Македонец.