Владеењето на народот и (не)демократијата во популистичкиот дискурс

Дел од редовното заседание „Симболички елементи на македонскиот авторитарен популизам. Автор: Љупчо Петковски

Македонскиот премиер Никола Груевски и неговите политики кои имаат за цел да ги направат гласачите задоволни со тоа што ја купуваат нивната поддршка се вообичаено означени како популизам од страна неговите политички противници и медиумите. Сепак, ваквите чинови е подобро да се опишат како клиентелизам, демагогија или опортунизам. Излишно е да се каже дека Груевски е популист, но поради причини кои се различни од оние кои вообичаено ги имаме на ум. Груевски е популист и ВМРО-ДПМНЕ е популистичка партија , бидејќи ја отсликуваат и конструираат македонската општествена и политичка стварност како општеството да е поделено на два непомирливи табори – народот наспроти оттуѓените политички, интелектуални и економски елити од минатото. Единствениот претставник на народот, се разбира, и самиот Груевски. И народот и непријателот се повеќе лизгави категории отколку фиксни термини што значи дека станува збор повеќе за перформативни отколку описни концепти.

Популистичките дискурси се тесно поврзани со редефинирање на празните означувачи – клучните симболи кои служат како означувачи на поделбите кои постојат во општеството. Празните означувачи можат да артикулираат каква било идеологија – и прогресивна левичарска и конзервативна десна. Функцијата на популистичките дискурси е да изразуваат револт, страсти и некои од во основа непретставливите, но неопходни симболи, кои го спојуваат општеството како правда, демократија, слобода, итн.

Популистичките дискурси се спротивставуваат на поадминистративните, поинклузивните и посинтагматски дискурси, кои Ернесто Лаклау ги нарекува логиката на разликата. Логиката на разликата е доминантна логика и единствен легитимен начин на репрезентација на општеството во актуелниот пост-демократски и пост-политички дух на времето во доцниот либерализам. Таа се базира на претпоставката дека во современите општества не постојат општествени поделби, или, со други зборови, дека живееме во помирени општества во кои антагонизмите од минатото се застарени. Популизмот е еден вид потсетник дека историјата (сѐ уште) не е завршена.

Што е проблематично со популистичкиот тип на претставување од гледна точка на, да кажеме, поединец чие разбирање на демократијата е под влијание на либералната симболична рамка? Ако демократијата е владеење на народот – како што самата етимологија на концептот наведува – зошто се плашиме од популизмот? Демократијата како што ја познаваме и според која судиме дали одреден политички систем или општество се демократски е, всушност, либералната демократија. Во либералните демократии, волјата на мнозинството (народот) е ограничена на многу начини преку институциите како што се уставните судови и судскиот систем, кои се одговорни за одржување на систем на проверки и рамнотежи за гарантирање и заштита на индивидуалните права и слободи. Во изминатите неколку децении, либералниот или административниот дел на демократијата беше дополнително зајакнат со подемот на технократски тела за донесување одлуки.

Популистите по правило се непријателски расположени кон ограничувањата поставени од страна на либерални принципи и многу често нивната политика се изразува како демократски илиберализам. Ова е случај и со Груевски – неговиот народ е отсликан како финален судија во каков било општествен спор, дури и во правните спорови. Со други зборови, сѐ додека народот поддржува некоја негова политика или политичко дејствување, од второстепено значење е дали истите се незаконски или неморални. Исто така, во популистички дискурси само две субјектни позиции се прикажани како легитимни. Поединецот е или дел од народот, кој е прикажан како да има личност со карактеристики кои се усогласени со наводно доминантната култура на општеството, или пак е дел од непријателските Други кои се опишани како нешто што не може да биде легитимен дел од општеството (предавници, непријатели на државата, соросоиди – теориите на заговор се многу присутни во популистичките дискурси). Поради ова во симболичката рамка на македонскиот популизам нема место за автономија на политички барања, а несогласувањата кои доаѓаат од инаку хетерогените групи од граѓанското општество автоматски се опишани од страна на популистите како наводно поттикнати од разни центри на моќ и се дискредитирани како неавтентични.

Конечно, популизмот ги еманципира (ревносните противници на популизмот би рекле искривува) значењата на празните означители кои го изразуваат (невозможното) единство на општеството. Демократијата во популистички дискурси е реинтерпертирана и има различно значење од своето нормално, либерално демократско значење.

Comments

comments

Напишете коментар

Вашата адреса за е-пошта нема да биде објавена. Задолжителните полиња се означени со *