Наративната контрола врз јавниот дискурс: идентификацијата како средство на популизмот

Дел од редовното заседание „Симболички елементи на македонскиот авторитарен популизам. Автор: Миша Поповиќ

Да парафразирам една мисла од Дина: „кој го контролира наративот, ја контролира и политиката.“ Националните наративи се суштествен дел од начинот на кој политичките елити се легитимираат. Во обид да се избегне употребата на идентитетот како фиксна категорија, ќе се служам со терминот идентификација кој го потцртува истиот концепт како процес на постојано (пре)раскажување на националната имагинација.

Воспоставувањето контрола врз процесот на прераскажување на нацијата во таа смисла е клучно за разбирање и на македонската политика. Тргнувајќи од Роџерс Брубејкер, процесите на национална идентификација можеме да ги гледаме како резултанта од мрежните интеракции помеѓу различни чинители во општеството.

Во последниот период, таа резултанта е под сериозно влијание на векторот наречен ВМРО-ДПМНЕ. Произлегувајќи од контрапунктот на социјалистичката приказна за Македонија, политичката елита на ВМРО-ДПМНЕ имаше интерес да ги видоизмени основните постулати на македонската национална имагинација. Меѓутоа целта не е поправање на историска неправда, туку инструментализирање на националната имагинација за да се обезбеди единствена сопственост врз два основни постулати на националната идентификација: како поединецот се замислува себеси и како ја замислува нацијата.

Во својата доктрина, ВМРО-ДПМНЕ зборува за реалниот човек. Реконцептуализирајќи го македонскиот архетип, тие успеваат да креираат слика за Македонецот како верник и семеен човек, кој преку овие две заедници, во содејство со својата национална припадност, го наоѓа своето место во светот. Уште повеќе, доктрината на ВМРО-ДПМНЕ ги зацврсти постулатите дека нацијата е простор за делување на поединецот. Во самата доктрина, личната слобода како вредност за која се залага партијата е нераскинливо врзана со националната слобода. На тој начин, се концептуализира папочната врвца помеѓу мајката (нацијата) и детето (поединецот) преку една од фундаменталните вредности на современото општество – слободата.

Вториот постулат на наративната контрола врз македонската политика е поширокиот национален имагинариум. Основата овде е (ре)конструкцијата на националната историска митологија, а подмножество е името. Видлив производ на ова е Скопје 2014. Анастас Вангели, градејќи врз теоретската основа на повеќе автори (меѓу кои и Ентони Смит), во својата книга „Античка сегашност“ покажува дека митологијата позади идентитетскиот спор со Грција е инструментализирана на повеќе од еден начин. Се издвојуваат употребата на политичката митологија за да се индуцира ескапизам од современите прашања, а сегашните премрежја се поставуваат наспроти замисленото златно доба. Во таа смисла, Скопје 2014 е и неправда, но и споменик за замислената неправда – неправдата дека не сме биле Европа во минатото, но и дека истото е одземено од сегашноста и иднината.

Токму на наративот на оваа неправда, неправда кон Македонија и неправда кон реалниот човек, вирее современиот македонски популизам. Одземеното златно доба, историски права и европскиот статус стануваат централна тема на македонската политика. Јавниот политички дискурс е ставен на овие шини кои центрифугално ги исфрлаат сите останати теми или спротивставени наративи кон маргините на јавната дебата.

А сопственикот на овие теми е владејачката партија и каков било обид за спротивставување е игра на нееднаков терен. На сентиментот на неправда, ВМРО-ДПМНЕ на симболично ниво станува единствениот заштитник на македонштината и реалниот Македонец.

 

Comments

comments

Напишете коментар

Вашата адреса за е-пошта нема да биде објавена. Задолжителните полиња се означени со *