„Непријателот“ како основа на македонскиот популизам

Дел од редовното заседание „Симболички елементи на македонскиот авторитарен популизам. Автор: Борјан Ѓузелов

Во 2009 година во отворено писмо до своето членство, ВМРО-ДПМНЕ им порача на своите членови да се подготват за „финална пресметка со транзициските политичари“. Тоа беше еден од првите чекори на борбата против непријателите на Македонија која што веќе беше почната со насилниот контрапротест против Архибригада во март истата година и со реториката на неколкумина популарни, широко прифатени гласноговорници на режимот. Во периодот што следуваше, во јавниот дискурс имаше сѐ повеќе наводни домашни и странски непријатели, предавници, платеници, не-Македонци, соросоиди, педери, богохулници итн. Денес самиот Груевски директно изјавува дека Македонија е под сериозна опасност од здружената закана на странските служби и домашните „предавници“ од опозицијата.

Ваквиот дискурс е типичен за популистичките режими кои ја црпат својата поддршка врз база на конфликтот помеѓу народот како „ние“ и непријателите како „тие“. Овие два поими (народот и непријателите) се всушност фиктивни јазични конструкции, кои имаат улога на празни означувачи бидејќи нивното значење варира од дневнополитичкиот интерес на популистичката власт. Според Ернесто Лаклау, популизмот го упростува политичкото на симболична поделба на општеството на народот, кој речиси секогаш ја има улогата на обесправен, и сѐ останато, односно Другиот, кој во македонскиот случај го сочинуваат опозицијата, Албанците, Грција, Европа, Америка итн. Во ваквиот контекст, борбата против Другиот, т.е. непријателот, е основен извор на легитимитет за популистичките лидери. Иронично, непријателот е маркер на нивната политичка понуда, која вклучува зачувување на народната посебност од „опасноста“ што ја носи непријателот. Соодветно, колку посилно е претставен наводниот непријател, толку е поголемо чувството на заговор и загрозеност кај масите, па оттука поголема е и потребата од некаква привидна сплотеност за да се одговори на опасноста.

Сето ова доведува до состојба на вонредност, каде што примарно место има наративот на заштитување (securitisation) на „нас“ од „нив“. Ваквата состојба на вонредност тежнее кон истиснување на сите други општествено политички теми надвор од јавниот дискурс. Притоа, јавноста се дефокусира од можните неуспешни политики и корупциски афери на власта, а минимизиран е и просторот за било каков агрументиран политички дијалог. Од друга страна, политиката на заштитување на „нас“ од „нив“ креира реална опасност од дестабилизација и конфликт. Имено, ваквата состојбата на вонредност предизвикува емоции на страв, омраза и ксенофобија кај масите и води кон народна мобилизација од милитантен карактер што директно влијае врз реалната безбедност.

Емоционалните реакции на страв и омраза, кои произлегуваат од дискурсот на внатрешни и надворешни непријатели, ги извлекуваат на површина најниските страсти од човекот и го трансформираат граѓанството во толпа чиешто сврзно ткиво е паланечката нетрпеливост кон различното и поединечното. Во ваквиот систем нема место за критичко преиспитување на вистината, ниту пак за индивидуалистичко однесување базирано на разум. Напротив, сѐ мора да биде подредено на униформната покорност кон наративот на заштитување на „нас“ од „нив“, чијшто суверен владетел е неоспорниот авторитет на авторитарниот лидер со својата божемна заштитничка улога.

Comments

comments

Напишете коментар

Вашата адреса за е-пошта нема да биде објавена. Задолжителните полиња се означени со *