Македонската „зграпчена држава“ во еквилибриум помеѓу контролираните медиуми и неинформираните граѓани

Дел од редовното заседание Медиумската (не)слобода“. Оригинално пишувано помеѓу првите неколку„бомби“. Автор: Борјан Ѓузелов

Неодамна македонскиот Премиер на посебна прес конференција ѝ се обрати на јавноста за да објасни дека е поведена истрага против лидерот на опозицијата, поради негова наводна соработка со странски служби со цел организирање на државен удар. Неколку часа подоцна, лидерот на опозицијата исто така свика прес конференција со цел да одговори на обвинувањата и уште еднаш да најави дека има компромитирачки материјал за работењето на Премиерот и неговите најблиски соработници. Додека првата прес конференција (т.е. обраќање на Премиерот на јавноста) беше пренесена буквално од секој медиум во државата, истиот ден втората прес конференција беше игнорирана од сите главни медиуми и беше пренесена само од неколку алтернативни интернет портали и една или две национални телевизии. Во следните неколку дена, главните телевизии и весници наместо да известуваат балансирано и непристрастно, целосно ја зазедоа страната на владејачката гарнитура и исковаа десетици различни конспиративни сценарија како надополнување на тезата на Премиерот за наводниот „обид за државен удар“ од страна на опозицијата и нејзината наводна соработка со странски (односно грчки) тајни служби.

Споменатиот случај најдобро го рефлектира функционирањето на провладината медиумска машинерија, која во недостаток на доволно силни објективни и/или опозиционерски медиумски конкуренти, има пропаганден монопол врз јавниот дискурс. Ваквата манипулација е најочигледна во ситуации кога постојат сомнежи за корупција во највисоките владини кругови. Во такви случаи влијанието на власта врз јавното мислење е најистакнато, а манипулирање на јавноста се протега од организирање на контрапротести и контраграѓански иницијативи за една употреба, преку злоупотреба на стандардните национални сензитивни теми (името, идентитетот, меѓуетничките односи), па сѐ до директно компромитирање на критичарите на власта.

Државната контрола врз јавниот дискурс преку контролата врз медиумите е еден од најочигледните знаци на постоењето на „заробена“ или „зграпчена“ држава (state capture), односно за постоење на највисоко ниво на политичка корупција каде што јавните институции и ресурси се „зграпчени“ и злоупотребени од врвот на владејачката елита за остварување на нејзините приватни интереси. Покрај ваквото најопшто дефинирање, зграпчената држава се манифестира и како збир на повеќе коруптивни и недемократски практики (Карклинс, 2002) кои во Македонија се сѐ повеќе присутни: формирање на нетранспарентни (тајни) мрежи на политичко влијание врз пазарната економија, влијание врз изборниот процес преку трошење на јавни ресурси и скриен политички маркетинг во предизборието, злоупотреба на законодавната моќ, влијание врз судството, злоупотреба на истражните и надзорните органи и секако корупција во и на медиумите.

Меѓутоа, провладините медиуми не се само последица на зграпчената држава. Тие се и причина за нејзината моќ и одржливост. Провладините медиуми работат во служба на зграпчената држава преку сеопфатна манипулација на јавното мислење. Тоа доведува до состојба на еквилибриум помеѓу неограничената моќ на власта и ограничената слобода на медиумите и сериозно ја загрозува и оневозможува контролната улога на опозицијата, граѓаните и граѓанското општество врз власта. Притоа, мнозинството од граѓан(к)ите ги градат своите политички ставови врз основа на однапред сервираната „вистина“ од страна на власта што директно влијае врз нивното политичко убедување и нивната евентуална граѓанска активност.

Сепак, и покрај постоењето на овој загрижувачки еквилибриум кој ѝ дава одржливост на владејачката елита, се зголемува бројот на граѓан(к)ите кои стануваат свесни за провладината медиумска пропаганда. Затоа очекувам истата со секое свое засилување во иднина, по принципот на балон ефект, да станува всушност сѐ понеодржлива. Неодамнешните масовни протести организирани од Студенскиот пленум покажаа дека компромитирачките методи за дисквалификација на критички ориентираните граѓани може да имаат контраефект и да придонесат кон зголемен граѓански револт и дополнителна мобилизација на политички индиферентните граѓани.

Останува да видиме дали овој тренд ќе се продолжи и понатаму и дали петте минути од централните вести на Сител ќе бидат препознаени од мнозинството како главен аргумент против владеењето на Груевски.

Comments

comments

Напишете коментар

Вашата адреса за е-пошта нема да биде објавена. Задолжителните полиња се означени со *