Monthly Archives: July 2015

Слика

Civil resistance: cohesion, growth, representation (part two)

The second part of this ad-hoc assembly engages different experiences of political organising and civil resistance against the ruling regime in Republic of Macedonia.

The call for this assembly is inspired by the mass protests in Macedonia that kicked off May 5, 2015. That day people rallied for justice and against police brutality. Protests persisted on each consecutive day and grew with demands for resignation of the entire government and criminal charges, building on a years of public outcry over the unjust and discriminating policies and actions by the Macedonian government. Citizens-activists and different organisations had already opened fronts of struggle demanding greater control by the people over institutions that politicians use to make decisions on their behalf. For years now, protests had been held against police brutality, urbanisation, pollution, in defense of students rights and for access to quality public education, demanding equality before public institutions, in the name of social justice and workers’ rights, against homophobia and heteronormative laws and for media freedom.

The goal of the second part of this assembly is to engage experiences that critically address questions about the growth of civil resistance, the cohesion and modes of representation (who speaks, on whose behalf and towards what were actions directed). In the first part we presented international experiences, while the second part zeroes in on civil resistance experiences in Macedonia. We ask, what has civil resistance been directed against and how has it build up, as it has been in the making?

The second part of this assembly presents four perspectives:

Assembly editors: Elena B. StavrevskaMila Shopova, and Anastas Vangeli

Photo: Nebojša Gelevski

Слика

Граѓански отпор: кохезија, омасовување, претставување (втор дел)

Во вториот дел од дводелното вонредно заседание, ангажираме различни искуства на политичкото организирање и граѓанскиот отпор против владеачкиот режим во Република Македонија.

Поттик за вонредното заседание беа протестите што отпочнаа во Македонија на 5 мај 2015 година за правда и против полициско насилство. Секојдневните протести дополнително се проширија со барање за оставка и правна одговорност на целата Влада и се надоврзаа на долгогодишната приказна за граѓанско незадоволство од владините политики. Ангажирани граѓани и организации дотогаш веќе имаа отворено различни фронтови и бараа увид и поголема контрола на граѓаните во одлуки што политичари од институциите ги носат во нивно име. Освен против полициско насилство, се протестираше против моделите на урбанизација, загадувањето, во одбрана на студентските права и достапноста на квалитетно јавно образование, за еднаквост пред институциите, во име на социјалната правда и работничките права, против хомофобијата и хетеронормативните закони, и за медиумската слобода.

Целта на вториот дел на заседанието е да ангажираме искуства што критички се осврнуваат на прашањето за омасовување на отпорот, неговата кохезија и начините на застапеност (кој зборува, за кого и за што дејствува). Во првиот дел вклучивме меѓународни искуства, додека во вториот се фокусираме на искуства на граѓанскиот отпор во Македонија. Прашуваме, кон што е насочен граѓанскиот отпор и како се гради?

Вториот дел од ова заседание донесува четири осврти:

 

Уредници на заседание: Елена Б. СтавревскаМила Шопова и Анастас Вангели

Фото: Небојша Гелевски

Урбаниот протест како еколошка борба

Дел од вонредното заседание „Граѓански отпор: кохезија, омасовување, претставување“. Автор: Аријанит Џафери

Зимската сезона е период кога луѓето се затвораат во топлината на сопствените домови и хибернираат некое време, воздржувајќи се од активности на отворено. Зимата е период и кога воздухот е најзагаден, поради различни фактори и чинители. Беше декември кога во 2013 година група засегнати граѓани од различна професионална провиненција (сега здружени во „Еко герила “) одлучија да превземат нешто во врска со загадениот воздух и повикаа на протест за да ги разбудат хибернираните граѓани на Тетово и полошкиот регион.

Локалните и државните медиуми и тогаш соопштуваа за високата концентрација на карциногени честички во воздухот во Скопје и Битола. Тетово, пак, воопшто не се спомнуваше, иако многу позагаден од другите градови во Македонија според јавно достапните информации од Министерството за животна средина и просторно планирање. „Еко герила “ (тогаш „Советот“) одлучи дека е време да се стори нешто по ова прашање. Се состанавме и разговаравме за формите на загадување присутно во градот и потенцијалните чинители за секоја од нив, ги препознавме најголемите регионални загадувачи, ги проверивме Уставот и регулативите и дојдовме до заклучок дека има сериозно кршење на Уставот и уште многу други закони и меѓународни договори, на кои Македонија е потписник, а се однесуваат на заштита на животната средина. Штом собравме доволно информации, составивме листа со барања што ја исптративме до надлежните власти (и на локално и на државно ниво) и со која побаравме да направат нешто околу воочените проблеми. За да ја подигнеме свеста меѓу луѓето, повикавме на протест во декември 2013 година (точен датум и други подетални информации за сите протести се достапни на www.ecoguerilla.mk). За првпат, нешто повеќе од 200 луѓе излегоа на протест кој не беше поврзан со национална или партиска агенда. Иако заради излезноста протестот го доживеавме како фијаско, сепак успевме да го добиеме вниманието на локалните и еден државен медиум, а со тоа се информираа многу повеќе луѓе. Кога и на вториот протест (јануари 2014 година) потклекнавме во обидот да собереме поголема група, одлучивме дека е време да изнајдеме нова стратегија со која свеста ќе се подигне побрзо и на поголема територија, а во тоа и успеавме.

На почетокот беше тешко да се доведат луѓе што ќе работат заедно и доброволно на низа активности што ги обмисливме. Но, на крајот успеавме да „регрутираме“ доктори, адвокати, новинари и стотици активисти што работеа на терен. Кон сите имавме отворен пристап и на сите посветивме многу енергија и време за да ги споделиме сите информации. Новинарите пишуваа за проблемот, а според сознанија што ги добиваа од докторите, за сите здравствени прашања на кои влијание има загадувањето. Адвокатите подготвуваа различни документи и акти како одговор на уставни одредби. Активисти работеа на тоа информациите да се распространат што е можно пошироко.

Интерес за нашите барања и активности не пројавија ниту партиите од опозицијата ниту владеачките партии, сѐ додека проблемот со загадувањето не им го ставивме под гуша. Дури и тогаш, само неколкумина меѓу парламентарците од опозицијата пуштија глас и кажаа неколку збора во изјава за медиумите. Разбирање за „Еко герила“ главно доаѓа од политички партии во опозиција што сѐ уште немаат претставници во Парламентот.

Да повторам, стратегијата на „Еко герила“ беше да ги обедини докторите, новинарите, адвокатите и активистите, сите заедно, за да се дознае што се случува. Во своите реакции луѓето се водат пред сѐ од сопствен инстерес или страв. Воздухот е апстрактен концепт за многумина да можат да разберат или да го препознаат загадувањето и затоа насоката за нас беше да им кажеме на граѓаните каква штета по здравјето може да нанесе загадувањето. Се разбира, користевме официјални податоци кога информиравме за порастот од 80% кај карциногените заболувања во изминатите три години, за порастот на астматични и респираторни заболувања, за зголемениот број спонтани абортуси и високата стапка на неплодност, но и за ред други заболувања на нашите сограѓани и сограѓанки. Веднаш имаше рекации. Веќе на следните протести, во 2014 година, излезноста беше многу поголема од претходните, а бројките продолжија да растат со секој нареден настан.

На „Еко герила“ сѐ уште и претстои успех во обидот да ја убеди власта да ги присили загадувачите да се придржуваат до еколошките стандарди и да престанат да ги загадуваат воздухот, водата и почвата. Сепак, се гордееме и со радост гледаме на критичната маса што ја изградивме. Граѓаните на Тетово се посвесни на квалитетот на воздухот што го дишат и воопшто не се среќни со тоа што го знаат. И покрај тоа, политичките преврати и безбедносните прашања што се отворија во изминатиот период ја ставија еколошката борба во заден план, а власта сосем ги исфрли од колосек прашањата за животната средина.

The urban protest: Waging an ecological war

Part of the ad-hoc assembly “Civil resistance: cohesion, growth, representation“. Author: Arianit Xhaferi

The winter season is usually the time when people lock up in the comfort of their homes and ‘hibernate’ for some time, while foregoing many outdoor activities. It is also the time when the air is polluted the most due to many different factors and contributors. It was on December 2013 when a group of concerned citizens of different professional backgrounds (now known as Eco Guerilla) decided to do something about the polluted air while calling on a protest which was meant to wake up the ‘hibernating’ citizens of Tetovo and the Pollog region.

The local and national media were informing the viewers on the very high concentration of carcinogenic particles in the air of Skopje and Bitola, but nothing was being said about Tetovo, which indeed was even more polluted compared to the other cities of Macedonia, according to data publicly provided by the Ministry of Environment and Physical Planning. Eco Guerilla (then called ‘the Council’) decided it was time to do something in this regard. We met and discussed the forms of pollution and the potential contributors to each form, identified the biggest regional polluters, checked the Constitution and the regulations, and realised that there was a major violation of the national Constitution and many other laws and international agreements our country had signed, and which were related to environmental protection. Once we had enough information, we created a list of demands directed to the responsible authorities (both central and local) where we asked them to do something about the problem. In order to raise people’s awareness, we called a protest in December 2013. (For the exact dates and more details about all the protests, see www.ecoguerilla.mk). It was the very first time that some 200 people turned up at a protest which had nothing to do with national or political agenda. Although we considered this a fiasco, it helped get the attention of the local and at least one national media, thus more people got informed. As we also failed to bring more people to the second protest in a row (January 2014), we decided it was time that we built a new strategy which would raise awareness faster and wider, and which proved to be successful.

At first, it was difficult to get all the people to work together and voluntarily in this series of activities, but eventually we managed to ‘recruit’ many doctors, lawyers, journalists, and hundreds of field activists, to whom we were very honest as we spent lots of energy and time sharing all the information with each one of them. Journalists wrote about the problem as they were informed by doctors on all the health issues that air pollution brings, lawyers prepared different documents and acts as per our Constitution, activists made sure the information was disseminated as much as possible.

Neither ruling nor opposition political parties showed interest in our demands or activities, until we ‘took the war’ to their skin. It was only then that some opposition MPs spoke up and said a few words to the media. In general, Eco Guerilla has found more support and understanding with the opposition political parties that have no representatives in the National Assembly yet.

As mentioned above, Eco Guerilla’s strategy was to align doctors, journalists, lawyers and activists all together, in order to have the word spread the most. People only react out of personal interest or fear. The air is a very abstract concept for many to understand or tell the pollution, thus we focused on telling the citizens what damage the pollution causes to their health. Of course, we used official data when informing them about the 80% jump of carcinogenic diseases in three years, the raise of asthmatic and other respiratory related illnesses, the increasing number of miscarriages and the infertility rate of our fellow citizens, and many other health issues. The reaction was immediate. The protests organised later in 2014 had a much bigger attendance then any protests before, and the numbers rose even more with every other event.

Eco Guerilla has yet to succeed in making the government force the polluters to apply ecological standards and stop contaminating our air, water and soil. Yet, we must be proud and happy to say that we have managed to create a critical mass. The citizens of Tetovo are now much aware of the quality of air they breathe, and they are not happy with it. However, the political turmoil and the security related issues that have recently occurred in our country have thrown the whole ecological war in a secondary position, and the government has totally lost track of environmental issues.

“From May 5, until the end”

Part of the ad-hoc assembly “Civil resistance: cohesion, growth, representation“. Author: Biljana Ginova

On May 5th, the leader of the opposition publicly presented the 29th set of leaked materials, or the 29th ‘bomb’, in which we heard a confirmation of all that we suspected regarding the murder of Neshkoski and against which we protested for days in 2011. That was the trigger to get out on the streets, but the revolt of the citizens gathered there was much older than Zaev’s ‘bombs’. The anger that we swallowed for years, condensed like a big lump in the throat that will not let you utter a word without your whole body twitching in pain erupted in jumping the barricades and occupying the government yard.

Thousands of people, crossing the fence were crossing their own expected boundaries and by occupying the government yard they were taking the political responsibility back into their own hands. That day, every inch of anger amassed through the oppressive history of independent Macedonia was released: from the Bucharest disappointment and the pain from the blows on the architecture students, through the hunger strike of the workers laid off due to bankruptcy in front of the Parliament and the anger of the murder of Martin Neshkoski, to the oppression with one after another bad laws for protection against discrimination, for abortion, for honoraria, for higher education, for everything to culminate with the meaningless of the human life for the ruling elite.

The protests that started on May 5th united thousands of citizens in the movement which was both individual and universal at the same time – #Protestiram. The people in this movement, each with their own story, came to the fore as politically responsible subjects, dedicated to the changes we want to see in this country. As the movement came into being, the demands were defined at a street plenum and united all the personal struggles and aspirations in the given context. Even though the natural partner in the realisation of those demands was the party opposition, a big part of the citizens were skeptical of their methods and their dedication to a complete revision and democratisation of the society.

Just like for many others, May 5th was also a surprise for the opposition. It turned out that they wanted people on the streets, but people who would give them bargaining power and would follow their plan and pace, not self-organised citizens who will finally demand a substantial change. As a result, even though understandable, instead of joining the self-organised civi resistance, after May 17th the opposition attempted to place the revolt under one umbrella and to direct it towards the partisan resistance in the form of a camp in front of the government building. In addition to that came the ad hominem attacks and labelling by the activists gravitating towards this resistance in an attempt to delegitimise #Protestiram and the activists who criticised the (lack of) influence of the negotiations that started in the meantime.

The negotiations among the four leaders of the biggest political parties took place far from the public eye, without any civic participation and without guarantee that the citizens’ demands will be represented in the talks. Having no insight into the negotiations, the only source of information were the leaders’ statements following the meetings which were often different, and sometimes opposite to each other. The June 2 agreement, on the other hand, which was expected to provide the framework for further negotiations, left many questions unanswered. What was also noticeable in the agreement was the absence of the key citizens’ demands. With the start of the negotiations, the sense of resistance on the streets was lost and the panic among the ruling elite that we witnesses with the very announcement of Zaev’s ‘bombs’ was gone. The negotiations were concluded by all negotiating parties claiming victory. At the negotiations, however, at no moment in time, in no way was there an involvement of the citizens who were not represented by the political parties whose leaders negotiated until the very end.

Despite the challenges and the suffocation of the protest, I consider them successful. They made the street a place for political articulation of the citizens, but they also showed that in the current context of the country, the resistance should separate from the party opposition and should evolve in a different form of political participation. We will see in the coming days what form that will take, but I will certainly like to see a positioning of as many citizens in the country as possible as independent political subjects, offering a personal vision without or regardless of party affiliation.

 

„Од 5 мај до крај“

Дел од вонредното заседание „Граѓански отпор: кохезија, омасовување, претставување“. Авторка: Биљана Гинова

На петти мај лидерот на опозицијата ја објави 29-тата „бомба“ во која го чувме сето она во што се сомневавме за убиството на Нешкоски и за што со денови протестиравме во 2011. Тоа беше тригерот да се излезе на улица, но револтот на граѓан(к)ите таму беше многу постар од „бомбите“ на Заев. Гневот кој со години го голтавме, згуснат како голема кнедла во грлото која не ти дава да изустиш ни збор без да го згрчи целото тело од болка, изби во прескокнување на барикадите и окупирање на владиниот двор. Илјадници луѓе, преминувајќи ја оградата ги преминуваа сопствените граници на очекуваното, а окупирајќи го владиниот двор, си ја враќаа политичката одговорност во свои раце. Тој ден се вадеше секое делче гнев насобран низ угнетувачката историја на независна Македонија: од букурешкото разочарување и болката од ударите врз студентите од архитектонски, преку гладот на стечајците пред Собрание и лутината за убиството на Мартин Нешкоски, до угнетувањето со еден врз друг лоши закони за заштита од дискриминација, за абортус, за хонорари, за високо образование, за да кулминира со безначајноста на човечкиот живот за владеачката елита.

Протестите кои започнаа овој петти мај обединија илјадници граѓан(к)и во движење кое беше индивидуално и сеопфатно во исто време – #Протестирам. Луѓето во ова движење, сите со своите лични приказни, се наметнаа како политички одговорни субјекти кои се посветени на промените кои сакаме да ги видиме во оваа земја. Како и што започна движењето, барањата се дефинираа на уличен пленум и ги обединија сите лични борби и стремежи во дадениот контекст. Иако за остварување на тие барања природен сојузник беше партиската опозиција, голем дел од граѓаните беа скептични за нивните методи и за нивната посветеност кон целосна ревизија и демократизација на општеството.

Како и за многумина, петти мај беше изненадување за опозицијата. Се покажа дека тие сакаа народ на улица, ама народ кој ќе им даде преговарачка моќ и ќе го следи нивниот план и темпо, а не самоорганизирани граѓани кои конечно бараат суштинска промена. Па, иако логично, наместо да се приклучи на самоорганизираниот граѓански отпор, опозицијата по 17 мај се обиде да го стави револтот под еден чадор и да го пренасочи кон партиски организираниот отпор прикажан во камп пред владината зграда. На тоа се приклучија и ad hominem напади и етикетирања од страна на активист(к)и блиски до овој отпор во обид да се делегитимира #Протестирам и активист(к)ите кои го критикуваат (не)влијанието од преговорите кои започнаа во меѓувреме.

Преговорите помеѓу четирите лидери на најголемите партии се водеа далеку од очите на јавноста, без граѓанско учество и без гаранција дека граѓанските барања се застапувани во тие преговори. Во недостиг на целосен увид во самите преговори, единствен извор на информации беа изјавите на лидерите после средбите кои често беа различни, а понекогаш и спротивни. Договорот од 2 јуни, пак, од кој се очекуваше да ја постави рамката за понатамошни преговори, остави многу отворени прашања, а забележливо беше и отсуството на клучни барања кои ги имаа граѓаните. Со седнувањето на преговарачка маса, се изгуби смислата на отпорот на улица, а исто така ја снема и паниката кај врхушката на власт која ја видовме уште со самата најава на „бомбите“ на Заев. Преговорите завршија со прогласување на победа од страна на сите вклучени во преговарањето. А таму во ниеден момент, на никаков начин не беа вклучени граѓан(к)ите кои не се претставувани од политичките партии чии лидери преговараа до самиот крај.

И покрај предизвиците и загушувањето, сметам дека протестите беа успешни. Ја направија улицата место за политичка артикулација на граѓан(к)ите, но исто така покажаа дека во овој контекст во кој се наоѓа државата, отпорот треба да се отцепи од партиската опозиција и да еволуира во некоја поинаква форма на политичко учество. Како тоа ќе изгледа, ќе видиме во деновите што следат, но секако би сакала да видам позиционирање на што е можно повеќе граѓан(к)и како независни политички субјекти во државава кои ќе нудат лична визија без (оглед на) партиска припадност.

The citizens in the midst of politics – old struggle for new values

Part of the ad-hoc assembly “Civil resistance: cohesion, growth, representation“. Author: Bojan Marichikj

The few massive student demonstrations and the free student zones at universities across Macedonia towards the end of 2014 and the beginning of 2015 encouraged multiple disparate groups of citizens (journalists, workers without permanent contracts, etc.) to organise protests occupying the streets as spaces of political activism. In this article I elaborate on the most massive form of civil resistance against the government in Macedonia and Gruevism as a model of governance, which emerged from this wave of activism – the coalition “The citizens for Macedonia”.

Why “The citizens for Macedonia”?

The publication of a series of so-called bombs by the opposition party SDSM confirmed the long-held fears and assumptions of the majority of civil activists and civil organisations. The recordings showed, namely, that the institutions have been hijacked by a small clique of power-holders, that the ruling parties control all branches of power (legislative, executive and judicial), that there is practically no single institution, independent body or a political process in which the citizens can place their trust or upon which they could have any influence.

The expected role of civil society in democratic societies is to be a corrective of government policies on behalf of the public, thereby not participating directly in political power struggles. This is the key distinction between the viewpoint of the civil society and that of the political parties, who realise the public, but also the particular interest of their ideological platform via the political and electoral process to ensure influence in the institutions of the representative democracy. However, in abnormal circumstances whereby civil organisations and activists are constant targets of demonisation, hate speech, institutional repression, and media lynching, it is impossible not to blur the delineation between political and party activism, at least temporarily.

The need for unification of the opposition front against Gruevski and his political clique arises from the impotence of any single political group (regardless of whether they fight for votes or influence on behalf of the public interest) to independently form a wide and successful front that would surpass the limits of their own activism hitherto, in conditions of total control over media, captured institutions, and orchestrated repression by the government. Since the Macedonian society is no longer a democratic one, and the government refuses to change its course, the last remaining option was to form a civil coalition of political parties in opposition led by SDSM and civil organisations and activist groups (as well as individual activists), which was launched in May 2015 under the name “The citizens for Macedonia” and issued a common declaration.

New values created by the struggle

The coalition “The citizens for Macedonia” enabled the unification of the most part of those smaller fronts against Gruevski and Gruevism as a concept into a large front that neither Gruevski nor the international community would be able to ignore anymore. Furthermore, the camp in front of the Government building became a symbol for endurance and resolution of the common struggle against the current regime. The presence of a significant number of citizens in this camp, that do not necessarily come only from the opposition parties, put pressure on Gruevski and his collaborators who now have to face the citizens’ revolt every day. This is not the only pressure point of revolt, but it is the only one that lasts for 24 hours a day on a single visible space.

Furthermore, it is a symbolic space which was held shut for civil protests from May 6th to May 17th, the period during which citizens protested every day following the publication of the recordings in which the government tried to hide details about the tragic murder of Martin Neshkoski in June 2011. With the reclaiming of this space from May 17th onwards, the government was forced to accept that the people will not accept the existence of “forbidden zones” limiting their right to protest and that the citizens’ revolt will be expressed every day just below the window of the man in power.

“The citizens for Macedonia” as a concept encouraged many who see themselves as “neutral”, “apolitical”, “undecided”, and yet at the same time extremely unsatisfied by the current government. In this sense, the concept showed that the confrontation with the clique in power goes beyond an ordinary inter-party struggle for power between VMRO-DPMNE and SDSM. This platform has shown that a fundamental clash is actually taking place – between the majority of citizens demanding democracy, freedom, and social justice on one side and Gruevski and his party and ruling elite on the other, who use anti-democratic methods and abuse power in order to stay in power.

The coalition “The citizens for Macedonia” gave birth to a new civil spirit of community that overcomes the usual ethnic, religious, gender, moral, ideological differences, and goes even beyond special interests politics. The decision to not display party flags at the massive civil protest is more than purely symbolic. It also proves the readiness to sacrifice the domination of political parties within the opposition camp and to open a forum for unified activism without any conditions or blackmailing. The camp also provided space for different people with the same goal to be on the same spot to learn from one another; it enabled communication between citizens from Skopje and other cities, people from different ethnic affiliations, people ready for open discussion and action that would contribute to the democratic process.

“The citizens for Macedonia” is the largest and the most powerful front with over 15 political parties and over 80 civil organisations or activist groups. This front is not, nor does it pretend to be the only one in the fight against Gruevism as a method of governance. The side fronts outside “The citizens for Macedonia” can only help us comprehend the multiplicity of the fight against the ruling regime in Macedonia.

One of the messages of “The citizens for Macedonia” is that the power of any future government has to be decreased and that conditions, support and motivation must be created for active, vocal and critical citizens. This means that every future government must give up use of the available repressive instruments against political opponents as well as its methods for quenching any criticism and civil activism via media, institutional or non-institutional interventions.

Lastly, the duration of this coalition is limited by the fall of Gruevski. The harder part of exterminating Gruevism as a method of ruling remains to be a common goal of all subjects in “The citizens for Macedonia”. However, that struggle will be led independently by each subject – we will act from our position of citizens that are self-organised to fight for the public interest at large without any aspirations to power, whereas the parties will fight in the political arena to realise their political platforms. This coalition will not be an obstacle for the civil organisations to criticise SDSM as a future ruling party, on the contrary. The civil society has an obligation to show that it does not give up on politics nor does it leave it only up to politicians to manage, and it will always be there to criticise and control those who hold power.

Граѓаните во средиштето на политиката – стара борба за нови вредности

Дел од вонредното заседание „Граѓански отпор: кохезија, омасовување, претставување“. Автор: Бојан Маричиќ

По неколкуте големи студентски протести и слободни студентски зони на универзитетите низ Македонија кон крајот на 2014 и почеток на 2015 година, граѓаните се охрабрија и повеќе различни групи на граѓани со различни каузи (новинари, хонорарци и сл.) организираа протести со кои ги заземаа улиците како центар на политичките збиднувања. Во овој текст елаборирам за моментално најмасовната форма на граѓански отпор кон власта во Македонија и Груевизмот како концепт која се појави во овој активистички бран, а тоа е коалицијата „Граѓаните за Македонија“.

Зошто „Граѓаните за Македонија“?

По објавувањето на серија таканеречени бомби од страна на опозициската СДСМ, најголем дел од граѓанските активисти и граѓанските организации ги потврдија стравовите и претпоставките кои со години ги потенцираа во својата работа. Имено, тие снимки покажаа дека институциите се заробени од грст моќници на власт, дека владеачките партии ги контролираат сите гранки на власта (законодавна, извршна и судска), дека практично не постои институција, независно тело или политички процес во кој граѓаните можат да веруваат или пак да влијаат.

Нормалната улога на граѓанското општество во демократските држави е да биде коректор на политиките на власта во име на граѓанскиот (јавниот) интерес, притоа не борејќи се да стекне власт. Тоа е клучната дистинкција меѓу призмата на граѓанското општество и онаа на политичките партии, кои јавниот, но и партикуларниот интерес на нивната идеолошка програма го остваруваат преку борбата за власт и влијание во институциите на претставничка демократија. Сепак, во ненормални услови каде граѓанските организации и активисти се секојдневна мета на демонизација, говор на омраза, институционална репресија и медиумска хајка, невозможно е границите меѓу политичкото и партиското, макар привремено, да не се толкуваат екстензивно.

Желбата за окрупнување на опозицискиот фронт против Груевски и неговата врхушка лежи во немоќта на која било политичка група (без разлика дали се бори за власт или пак за влијание во јавен интерес) самостојно да направи широк и успешен фронт кој ќе ги надминува границите на сопственото досегашно делување во услови на тотална медиумска контрола, институционална заробеност и оркестрирана репресија од страна на власта. Бидејќи општеството повеќе не е демократско, а власта одбива да се вразуми, преостануваше да се направи обид за единствената варијанта која до сега не беше испробана – натпартиска, граѓанска коалиција од политички партии од опозицијата предводени од СДСМ и граѓански организации и активистички групи (но и поединци) која беше создадена во мај 2015 година под името „Граѓаните за Македонија“ (ГзМ) и обелоденета со заедничка Декларација.

Нови вредности кои се создадоа низ досегашната борба

Коалицијата „Граѓаните за Македонија“ овозможи артикулација на најголем дел од оние помали фронтови против Груевски и Груевизмот како концепт да се слеат во еден поголем фронт кој ниту Груевски ниту меѓународната заедница ќе можат да го игнорираат повеќе. Дополнително, кампот пред Влада стана симбол за истрајноста и решеноста во заедничката борба за заминување на актуелниот режим. Населувањето на сериозна бројка граѓани, кои притоа не доаѓаат само од политичките партии на опозицијата, пред зградата на Владата на Македонија изврши притисок врз Груевски и неговата клика која секојдневно мора да се соочува со граѓанскиот револт. Тоа не е единствена точка на револтот, но е единствена која трае 24 часа на едно видливо место.

Понатаму, тоа е симболичен простор кој беше затворен за граѓански протести од 6 мај до 17 мај, периодот кога траеше секојдневното протестирање како резултат на објавувањето на снимките од разговорите како власта се обидувала да го затскрие трагичниот случај на убиството на Мартин Нешкоски во јуни 2011 година. Со повторното освојување на овој простор, од 17 мај наваму, на власта ѝ беше предочено дека граѓанскиот отпор нема да се потчини на „забранети зони“ како форма на ограничување на правото на протест, а револтот ќе се излева секојдневно токму под прозорецот на владетелот.

„Граѓаните за Македонија“ како концепт охрабри многумина кои себеси се гледаат како „неутрални“, „аполитични“, „неопределени“, а сепак воедно и крајно незадоволни од актуелната власт. Во таа смисла концептот покажа дека конфронтацијата со врхушката на власт ја надминува обичната меѓупартиска битка за власт меѓу ВМРО-ДПМНЕ и СДСМ. Оваа платформа докажа дека всушност се работи за темелен судир меѓу најголем дел од граѓаните од различен профил кои бараат демократија, слобода и социјална правда од една страна и Груевски и неговата партиска и лична владеачка врхушка која посегнува кон антидемократски методи за одржување и злоупотреба на власта од друга страна.

Коалицијата „Граѓаните за Македонија“ изроди нов граѓански дух на заедништво кој ги надминува вообичаените етнички, верски, родови, морални, идеолошки, па и интересни разлики. Чинот на повлекување на партиските знамиња на масовниот граѓански протест е повеќе од симболичен. Тој претставува подготвеност на жртвување на доминацијата на партиите во опозицискиот кампус и отворање на форум за заеднички акции без никакво условување или уценување. Кампот, исто така, обезбеди простор за различни луѓе со иста цел да бидат на едно место. Тоа подразбираше меѓусебно учење и комуникација меѓу партиски членови и граѓански активисти, луѓе од Скопје и луѓе од другите градови, луѓе од различни етникуми и определби, луѓе подготвени за отворени дискусии и акции кои ќе придонесат кон повеќе демократија.

„Граѓаните за Македонија“ е најголемиот и најмоќниот фронт со над 15 политички партии и над 80 граѓански организации или активистички групи. Овој фронт не е, ниту пак претендира да биде единствен во борбата против Груевизмот како метод на владеење. Страничните фронтови надвор од ГзМ само можат да помогнат да се разбере многузначноста на борбата против владеачкиот концепт во Македонија.

Една од клучните пораки на „Граѓаните за Македонија“ е дека моќта на која било идна власт мора да се намали и дека мора да се обезбедат услови, поттик и поддршка за активни, гласни и критички граѓани. Тоа значи дека секоја идна власт мора да се откаже од репресивните инструменти против неистомислениците или пак од методите за медиумско, институционално или вонинститционално гушење на критиката и граѓанскиот активизам. Оваа лекција е почетна точка за граѓанското општество во неговото идно делување како коректив на идната власт. Всушност гласноста на граѓанското општество денес, во овие тешки услови, обезбедува простор за зајакнување на граѓанското општество како можност за притисок врз секоја идна власт и поголемо демократско учество во обликувањето на јавните политики.

Најпосле, времетраењето на оваа коалиција е временски ограничено до падот на Груевски. Потешката задача на искоренување на Груевизмот како метод останува заеднички потфат на сите субјекти од „Граѓаните за Македонија“. Сепак, таа борба ќе ја води секој од својата позиција, ние од позиција на граѓани кои организирано се борат за јавниот интерес без желба за власт, а партиите во борба за власт и остварување на својата програма. Оваа коалиција нема да биде пречка за граѓанските организации да ја критикуваат и СДСМ како идна власт, напротив. Граѓанското општество има обврска да покаже дека не се откажува од политиката ниту им ја препушта само на политичарите, а секогаш ќе биде тука да го критикува и контролира оној кој ја држи палката на моќта.

David versus Goliath

Part of the ad-hoc assembly “Civil resistance: cohesion, growth, representation“. Author: Jordan Šišovski

After May 17th, the resistance entered in a deep crisis. The protests deflated and the awaited turnaround did not happen. To be able to even consider the strategic course of action we first have to examine the identity of the resistance and the nature of its crisis.

The rally on May 17th only showed what has been evident for many for a long time: SDSM has neither strategy, nor vision, nor strength to cause a substantial change in the society. The long-awaited ‘bombs’ unfoundedly raised the expectations of a desired change, while at the same time the leadership of the party, of the coalition parties and of the coalition non-governmental organisations, united under the “Umbrella”, completely failed in their assessment of: (1) the strength and the determination of the regime, (2) their own forces and capacity, (3) the interest of the ‘international community’ in the democracy in the country, and (4) the trust of the people. The last and most important assessment error indicated that the people are fully aware of the extent of corruption of the elites and that having been continuous faced with choosing between two evils, they no longer intend to choose evil, even if it was the lesser one! The people chose resignation. The rally was announced as a pompous event with the pathetic “We are coming!” There were many people on the streets on the day of the event, but their expectations of change were deceived. SDSM showed they did not know why they took so many people to the street. In the days that followed, the uninspired project managers of the ‘Freedom camp’ managed to transform the false hope into apathy.

It is in light of this that we ought to consider the nature of the crisis in the resistance that showed great energy on May 5th and soon took the form of the #Protestiram movement. Even in the first days after May 5th, the identity problems within this movement were apparent. It was an ideologically incoherent body. On the one hand there were activists who gravitate towards SDSM and on the other, there were activists who tried to suppress their distrust of SDSM in the name of the struggle against the greater evil – the authoritarian regime. The main disadvantage of the movement was in the fundamental unsustainability of the idea of ​​burying all differences until the fall of the regime. It became evident that the differences were substantial and ideological. While some showed strong liberal and anti-authoritarian tendencies, the pro-SDSM group acted in quite an authoritarian fashion. The constant insistence on a complete and blind support of the SDSM leadership, the ‘you are either with us or against us’ logic, and the demonisation of everyone who did not give their wholehearted support to SDSM with the derogatory “neutrals” only went to show the authoritarian tendencies in the ranks of the pro-SDSM wing of the resistance.

With the pompous “We are coming!” on May 17th, the pro-SDSM wing was completely drawn into a false victorious euphoria resulting from the disastrous assessment of SDSM. The false sense of size and strength stemmed from wrong Hegelian assumption that the quantity by itself turns into quality. The impressive number of citizens on the streets was not a guarantee that they were also motivated for action. This was perfectly estimated by the security forces – while on May 5th, there were thousands of special forces, so called “turtles”, on the streets of Skopje, on May 17th and the period after the government was ‘kept safe’ by a ridiculously small number of policemen. The ‘coming’ actually meant replacing the political with a politically impotent spectacle. The massive rally with its gravity completely pulled much of the (pro-SDSM) activist core into the orbit of SDSM/GM. It got a false aura of triumphalism and before the regime had even fallen, they started with a vulturous tearing apart of the ‘pie’ of the projected power and a calculation of the projected contenders to the ‘throne’. This thwarted its last, desperate battle with the regime.

 

Moral. People have completely lost confidence in the political caste. They are not willing to invest themselves once again in replacing one evil with a lesser evil. ‘The internationals’ are not ready to risk a change of the status quo in Macedonia. The regime shows a high degree of rational self-interest, flexibility and power to remain in place at all costs, while completely lacking morality, responsibility, and interest in the future of the country. SDSM and the ‘Citizens for Macedonia’ coalition show a complete absence of strategy, vision, and power to change both themselves and the society. This is also evident in the Przino agreement of July 15th, which is a mere technical agreement on the division of power between the coalition partners. In it, there is not even a mention of the values ​​such as freedom, democracy, justice! It follows that all progressive and liberal forces in the society should prepare for a long David-against-Goliath battle. SDSM is a futile political apolitical entity that is neither a useful ally, nor a worthy opponent. The struggle against the regime is not a struggle against a person or a group. It is a struggle agains two-decade long authoritarian and reactionary tendencies. This devaluation should be resisted by a force with clear liberal and progressive values. Only by practicing radical liberty, democracy, and transparency of the actions can the rigid authoritarian logic of the political caste be ruffled. It is necessary to open new venues of resistance, to politicise the quiet majority, and encourage grassroots and one’s own resistance.

We will need mad hope and faith in the power of our weakness!

We shall overcome!

Давид против Голијат

Дел од вонредното заседание „Граѓански отпор: кохезија, омасовување, претставување“. Автор: Јордан Шишовски

После 17 мај отпорот влезе во длабока криза. Протестите издишаа, а најавуваниот пресврт не се случи. За да можеме воопшто да ги промислиме стратешките насоки на дејствување првин треба да ги испитаме идентитетот на отпорот и природата на неговата криза.

Митингот на 17 мај само го покажа она што многумина одамна јасно го гледаат: СДСМ нема ниту стратегија, ниту визија, ниту сила да предизвика суштинска промена во општеството. Долго најавуваните „бомби“ неосновано ги кренаа очекувањата за посакуваната промена, додека истовремено раководствата на партијата, на коалиционите партии и на коалиционите невладини организации здружени под „Чадорот“, целосно потфрлија во нивната проценка на: (1) силата и решителноста на режимот, (2) сопствените сили и капацитети, (3) интересот на „меѓународната заедница“ за демократијата во земјава и (4) довербата на народот. Последната и најважна грешна проценка укажа дека народот е целосно свесен за степенот на корумпираност на елитите и дека при континуираното исправување пред изборот меѓу две зла веќе нема намера да избира зло, па макар било тоа и помалото зло! Народот избра резигнација. Митингот беше најавуван како помпезен настан со патетичното „Доаѓаме“. На самиот ден излегоа многу луѓе, но нивните очекувања за промена беа изневерени. СДСМ покажа дека не знае зошто извадило толку луѓе на улица. Наредните денови безидејните проектни менаџери на „Кампот на слободата“ лажната надеж ја преточија во апатија.

Во ова светло треба да ја промислиме природата на кризата во отпорот што покажа голема енергија на 5 мај и набргу се вообличи во движењето #Протестирам. Уште првите денови по 5 мај веќе беа воочливи идентитетските проблеми на ова движење. Стануваше збор за идеолошки некохерентно тело. Од една страна тука беа активистите што гравитираат кон СДСМ, а од друга страна тука беа и активистите што се обидуваа да ја потиснат својата недоверба кон СДСМ во име на борба против поголемото зло – авторитарниот режим. Главниот недостаток на движењето се состоеше во суштинската неодржливост на идејата за закопување на сите разлики дур не падне режимот. Се покажа дека разликите се суштински и идеолошки. Додека едните покажуваа силни слободарски и антиавторитарни тенденции, про-СДСМ групацијата се покажа во прилично авторитарно светло. Постојаното инсистирање на целосна и слепа поддршка за раководството на СДСМ, логиката или-сте-со-нас-или-против-нас и демонизирањето на сите што не ја даваат својата безрезервна поддршка на СДСМ, со погрдното „неутралци“, само ја изнесе на виделина авторитарната тенденција во редовите на про-СДСМ крило на отпорот.

Со помпезното „Доаѓаме!“, на 17 мај про-СДСМ крилото целосно беше вовлечено во лажната победоносна еуфорија произлезена од катастрофалната проценка на СДСМ. Лажното чувство на големина и сила произлегуваше од грешната хегелијанска претпоставка дека квантитетот самиот од себе преминува во квалитет. Самата импозантна бројка на излезени граѓани не беше гаранција дека истите се и мотивирани за акција. Ова совршено беше проценето од страна на органите за безбедност – додека на 5 мај на улиците на Скопје имаше илјадници специјалци – „желки“, на 17 мај и целиот нареден период Владата ја „чуваа(т)“ смешно мал број на полицајци. „Доаѓањето“ всушност значеше замена на политичкото со политички импотентен спектакл. Масивноста на митингот со својата гравитација комплетно вовлече голем дел од (про-СДСМ) активистичкото јадро во орбитата на СДСМ/ГМ. Тоа доби лажна аура на триумфалност и уште пред да падне режимот влезе во лешинарско растргнување на „колачот“ на проектираната власт и пресметка со проектираните претенденти на „тронот“. Ова ја изјалови неговата последна, очајничка пресметка со режимот

Наравоучение. Народот ја има целосно загубено довербата во политичката каста. Тој не е подготвен да се вложи повторно во смена на едно зло со помало зло. „Меѓународната“ не е подготвена да ризикува промена на статус кво во Македонија. Режимот покажува висок степен на рационален себе-интерес, флексибилност и моќ за одржување по секоја цена, истовремено со целосното отсуство на морал, одговорност и интерес за иднината на земјата. СДСМ и коалицијата „Граѓаните за Македонија“ покажуваат целосно отсуство на стратегија, визија и моќ како за сопствена промена, така и за општествена промена. Ова може да се види и од договорот од Пржино од 15.07.2015 кој е само обичен технички договор за поделба на власта меѓу коалициони партнери. Во него не се ни споменуваат вредностите како слобода, демократија, правда! Оттука произлегува дека сите прогресивни слободарски сили во општеството треба да се подготват за долготрајна Давид-против-Голијат битка. СДСМ е јалов политички аполитичен ентитет што ниту е корисен сојузник, ниту достоен противник. Борбата против режимот не е борба против личност, ниту против група. Тоа е борба против дводецениските авторитарни, реакционерни тенденции. На оваа обезвреднетост треба да ѝ се спротивстави сила со јасни слободарски и прогресивни вредности. Само преку радикалното практикување на слободарството, демократичноста и транспарентноста на дејствувањето може да се разрови крутата авторитарно логика на политичката каста. Потребно е да се отворат нови авении на отпорот, да се политизира тивкото мнозинство и да се поттикне отпор-од-долу и во-свое-име. Неопходна ни е лудачка надеж и верба во моќта на нашата слабост!

Ќе победиме!