Месечна архива: февруари 2015

Медиуми

Редовно заседание: Медиумската (не)слобода

Македонија не е демократија, а една од причините за тоа е и целосно контролираната и корумпирана медиумска сфера. Македонија е црна дупка во Европа во поглед на слободата на медиумите. Со чест на неколку исклучоци – повеќето мејнстрим медиуми (а за тоа веќе имаме и докази), работат како продолжена рака на владејачката елита. Критичките новинари пак, се изложени на притисоци од секаков вид.

Ова заседание беше подготвувано додека експлодираа првите „бомби“ најавени од опозицијата. Она што го посведочивме, и од содржината на снимките, но и од гласниот молк на повеќето мејнстрим медиуми по прашањето на најголемиот политички скандал во историјата на независна Македонија, само ги потврди работите кои ги знаевме претходно.

Ова заседание донесува три критички текстови, кои заедно нудат и теоретска рамка за процесирање на она што го знаеме и дознаваме за медиумската (не)слобода во Македонија, но и го покренуваат прашањето како ќе треба да се делува во иднина – не само со цел да се излезе од кошмарот, туку и ваквата ситуација никогаш да не се повтори:

 

Фото: Томислав Георгиев

Македонската „зграпчена држава“ во еквилибриум помеѓу контролираните медиуми и неинформираните граѓани

Дел од редовното заседание Медиумската (не)слобода“. Оригинално пишувано помеѓу првите неколку„бомби“. Автор: Борјан Ѓузелов

Неодамна македонскиот Премиер на посебна прес конференција ѝ се обрати на јавноста за да објасни дека е поведена истрага против лидерот на опозицијата, поради негова наводна соработка со странски служби со цел организирање на државен удар. Неколку часа подоцна, лидерот на опозицијата исто така свика прес конференција со цел да одговори на обвинувањата и уште еднаш да најави дека има компромитирачки материјал за работењето на Премиерот и неговите најблиски соработници. Додека првата прес конференција (т.е. обраќање на Премиерот на јавноста) беше пренесена буквално од секој медиум во државата, истиот ден втората прес конференција беше игнорирана од сите главни медиуми и беше пренесена само од неколку алтернативни интернет портали и една или две национални телевизии. Во следните неколку дена, главните телевизии и весници наместо да известуваат балансирано и непристрастно, целосно ја зазедоа страната на владејачката гарнитура и исковаа десетици различни конспиративни сценарија како надополнување на тезата на Премиерот за наводниот „обид за државен удар“ од страна на опозицијата и нејзината наводна соработка со странски (односно грчки) тајни служби.

Споменатиот случај најдобро го рефлектира функционирањето на провладината медиумска машинерија, која во недостаток на доволно силни објективни и/или опозиционерски медиумски конкуренти, има пропаганден монопол врз јавниот дискурс. Ваквата манипулација е најочигледна во ситуации кога постојат сомнежи за корупција во највисоките владини кругови. Во такви случаи влијанието на власта врз јавното мислење е најистакнато, а манипулирање на јавноста се протега од организирање на контрапротести и контраграѓански иницијативи за една употреба, преку злоупотреба на стандардните национални сензитивни теми (името, идентитетот, меѓуетничките односи), па сѐ до директно компромитирање на критичарите на власта.

Државната контрола врз јавниот дискурс преку контролата врз медиумите е еден од најочигледните знаци на постоењето на „заробена“ или „зграпчена“ држава (state capture), односно за постоење на највисоко ниво на политичка корупција каде што јавните институции и ресурси се „зграпчени“ и злоупотребени од врвот на владејачката елита за остварување на нејзините приватни интереси. Покрај ваквото најопшто дефинирање, зграпчената држава се манифестира и како збир на повеќе коруптивни и недемократски практики (Карклинс, 2002) кои во Македонија се сѐ повеќе присутни: формирање на нетранспарентни (тајни) мрежи на политичко влијание врз пазарната економија, влијание врз изборниот процес преку трошење на јавни ресурси и скриен политички маркетинг во предизборието, злоупотреба на законодавната моќ, влијание врз судството, злоупотреба на истражните и надзорните органи и секако корупција во и на медиумите.

Меѓутоа, провладините медиуми не се само последица на зграпчената држава. Тие се и причина за нејзината моќ и одржливост. Провладините медиуми работат во служба на зграпчената држава преку сеопфатна манипулација на јавното мислење. Тоа доведува до состојба на еквилибриум помеѓу неограничената моќ на власта и ограничената слобода на медиумите и сериозно ја загрозува и оневозможува контролната улога на опозицијата, граѓаните и граѓанското општество врз власта. Притоа, мнозинството од граѓан(к)ите ги градат своите политички ставови врз основа на однапред сервираната „вистина“ од страна на власта што директно влијае врз нивното политичко убедување и нивната евентуална граѓанска активност.

Сепак, и покрај постоењето на овој загрижувачки еквилибриум кој ѝ дава одржливост на владејачката елита, се зголемува бројот на граѓан(к)ите кои стануваат свесни за провладината медиумска пропаганда. Затоа очекувам истата со секое свое засилување во иднина, по принципот на балон ефект, да станува всушност сѐ понеодржлива. Неодамнешните масовни протести организирани од Студенскиот пленум покажаа дека компромитирачките методи за дисквалификација на критички ориентираните граѓани може да имаат контраефект и да придонесат кон зголемен граѓански револт и дополнителна мобилизација на политички индиферентните граѓани.

Останува да видиме дали овој тренд ќе се продолжи и понатаму и дали петте минути од централните вести на Сител ќе бидат препознаени од мнозинството како главен аргумент против владеењето на Груевски.

Условите се тешки, но битката може да се победи

Дел од редовното заседание Медиумската (не)слобода“. Оригинално пишувано помеѓу првите неколку „бомби“.  Автор: Тања Милевска

Затворањето на А1 телевизија во 2011-та година претставуваше трагична загуба за македонскиот медиумски простор и за македонскиот демократски развој од повеќе причини: прва приватна телевизија, најгледана, највлијателна и единствена медиумска платформа која, и покрај редовните притисоци и структурните слабости на самата фирма, сепак успеваше да ја задржи професионалноста, колку што условите во Македонија во тоа време дозволуваа.

Како и со сите други столбови на демократијата во Македонија, така и во новинарството, се случи системско и планирано уништување на кревките темели; и новинарството, како и сѐ друго денеска, е обвиено со вел од лаги и игнорантност, кои, досега барем, можеа да просперираат благодарение на општата мрзеливост во струката и самата поттикната од катастофалните економски услови во кои мора да функционира фелата.

Така беше до пред некој ден.

Но, на новинарите, а и на јавноста, им е сѐ потесно во сопствената кожа.

Последните случувања на политичката сцена – објавените и најавените „бомби“ на опозицијата, ужасната и неправедна смрт на малата Тамара, студентските протести, хонорарците, итн. – фрлија светло врз итната потреба за наоѓање излез од наметната состојба и недостигот од, или поточно отсуството на, платформа каде сите актери на македонското општеството ќе можат да бидат слушнати, информациите да бидат споделени, размена на мислења и ставови да биде овозможена, и со тоа да почнеме одново да градиме модерно и демократско општество, составено од просветлени, свесни и информирани граѓани кои утре ќе гласаат за подобро утро, а не за столче во некоја администрација.

Задачата е тешка, условите се партизански, но мисијата не е невозможна.

За жал – или за среќа, зависно од перспективата – прашањето стана акутно (само) по прес конференцијата на Зоран Заев и експлодирањето на првата бомба за нелегалното прислушкување од страна на тајните служби. Иако во истата седмица почина малата Тамара, а кај студентите започна историско будење, теми кои заслужуваат еднакво голем одек и медиумски простор.

Но, како отсега па натаму?

Во интервјуто на 24 Вести, Зоран Заев вели дека опозицијата не располага со медиумски простор. Точно е тоа, но само од аспект на традиционалните медиуми: телевизија, радио, печат. Во истото интервју, тој го призна и огромниот пропуст на партијата да организира веб стриминг во живо на прес конференцијата.

Опозицијата пропушти златна шанса нејзиниот глас да допре до што пошироки маси со тоа што немаше капацитет, волја или време (или трите) своето излагање да го подготви професионално и сериозно. За сѐ има оправдување, но за сѐ има и решение, а на тоа морале да мислат оние кои се за тоа задолжени во партијата. А, доколку такви нема, треба да има.

Но, вистинската причина позади недостатокот од организираност за овој настан лежи во инертноста на политичката класа, навикната на традиционалните канали на комуникација: прес конференција или интервју емитувани на ТВ, прераскажани во весник.

Работите се сменети и тоа многу. Не, Македонија не е поразлична од другите земји во светот; да, Македонците се поврзани и своите информации ги црпат на интернет.

Во прилог на оваа теза оди и есенското испитување на јавното мислење на Евробарометарот: од сите медиумски платформи, довербата на Македонецот е најголема во телевизијата (43%), но веднаш потоа, со минимална разлика, доаѓа интернетот (42%), па социјалните мрежи (32%); радиото и печатот се големите губитници на оваа анкета.

Опозицијата, невладините организации, студентите, обичните граѓани, сите можеме да ѝ контрираме на пропагандата на власта ако прифатиме дека не сме во позиција на губитници затоа што немаме пристап до Сител. И онака Сител не е посебно гледана, само е најмалку негледана. Уште во времето на А1, разликата во гледаност помеѓу двете телевизии беше веќе огромна. Затворањето на А1 не ги префрли гледачите кај Сител, туку по автоматизам ја донесе оваа телевизија на прво место, во отсуство на првакот. И тоа е сѐ.

Пропагандната машинерија на ВМРО-ДПМНЕ успеа да нѐ убеди дека сме немоќни. Во услови на недоверба во ниту една институција, во услови на целосна потчинетост на сите власти, области и столбови на општеството, ние не можеме да веруваме во ништо – ниту бројки, ниту статистики, сите податоци ги примаме со резерва и живееме во постојана лага и заблуда, отсечени од реалноста на светот.

Тоа е несомнено најголемото злосторство на ВМРО-ДПМНЕ, но исто така несомнено не е фаталност.

(Не)вистината, (не)демократијата и потребата од принципиелност во времето што доаѓа

Дел од редовното заседание Медиумската (не)слобода“. Оригинално пишувано помеѓу првите неколку „бомби“, финализирано после четвртата. Автор: Анастас Вангели

Не е важна вистината, важно е луѓето да ти веруваат тебе повеќе отколку на твојот противник. Не се важни аргументите, важни се етикетите – предавници, шпиони, платеници – па макар биле и конструкции.Тоа е геслото на недемократите на 21-от век, од ковот на Груевски и дружината. Таквиот принцип не им смета ниту на Груевци, ниту на медиумите, ниту на новинарите-соработници кои се активни чинители во остварување на тесно-партиските интереси на власта, преку необјективно и непринципиелно известување. „Вестите се куртон и владина пропаганда“ – чуено од устата на главниот и одговорен „началник“ на најгледаната телевизија во Македонија, кој исто така самиот си признава дека сиве овие години „испорачуел услуга“ за бенефициите кои оваа власт му ги овозможувала.

Каде да се лоцира причината за ваквото деградирање на улогата на мејнстрим медиумите во 21-от век? Во прв ред, секако дека станува збор за структурен проблем. Во неолибералниот контекст, каде што и политиката и општеството се раководени од пазарниот фундаментализам и од интересите и од желбата да се максимизира профитот, вистината е нешто што со пари се купува. (Не)вистината е релативна, таа може да се (пре)обликува или целосно да се искривоколчи и да се користи по потреба, затоа што таа е само еден од инструментите кои им стојат на располаѓање на моќниците.

Сервилноста на медиумите кон тие кои имаат политичка и финансиска моќ не е проблем само во Македонија. Ваквиот тип на спрега меѓу политичките и медиумските структури е рецепт кој се среќава и во други недемократии и зграпчени држави (пр. Раша Тудеј), но и во „демократии“ (пр. Фокс Њуз во САД). Можеби и не треба до тој степен да нѐ изненадува спрегата помеѓу медиумите и оние кои се на власт со цел – не промовирање на одредена идеја или дискурс – туку едноставно извлекување на максимум корист од секоја ситуација. Тоа е систематски проблем за кој не е доволно само политичка промена,  ниту промена на законската рамка, туку длабока, вредносна промена која нема да се случи прекуноќ.

Протечените снимки, сепак, укажуваат и на проблемот на агенсот во сево ова – самите „новинари“ и оние кои ја држат моќта, имаат голем удел во уривањето на интегритетот на мејнстрим медиумите. Да, неолиберализмот царува насекаде низ светот, но дури и во најмаркетизираните и најперверзните политички средини, елитите – политички и медиумски – имаат дно. Минимумот одговорност секогаш мора да биде запазен и токму тоа е една од клучните точки по кои се разликуваат демократијата и недемократијата. Воедно, во ниту една друга средина не би се случило протекувањето на такви блатантни докази за корумпираност, а тоа да помине без преземање на било каква одговорност.

Воедно, она што веројатно е повеќе проблем на агенсот отколку на структурата, е и леснотијата со која се замолчува оној кој противречи. Оние кои ги загрозуваат тесните интереси на власта биле следени и обработувани од службите; како што протечените снимки ни потврдија, некои од нив се соочуваат со „летање од работа“; а веројатно и со секакви видови на казнување (свеж ни е случајот со Кежаровски) – и сево ова, со знак прашалник што допрва ќе дознаеме за случајот на Никола Младенов.

Прашањето што се поставува е како понатаму, и особено, како по паѓањето на оваа власт? Предизвикот ќе биде, првенствено, лустрација на сите виновници за, помеѓу другите злодела, креирањето на паралелна реалност и задртата пропаганда со која влијаеле на сите општествено-политички текови во државата, но кои многу веројатно имале и свои жртви. Следно би било обврзувањето – барем на националниот сервис – за фер и балансирано известување и давање на подеднаква шанса на различните стојалишта, особено во периоди на изборни кампањи и слично. Партиципативно креирање на програмата (како што сервисот партиципативно е финансиран од граѓаните) е само еден од примерите за промени кои треба да уследат.

Сепак, она што ќе биде уште поголем предизвик е востановувањето и имплементирањето на критериум за минимум одговорност и обврска за кажување на вистината во јавност, налик на стандардите кои постојат во академската заедница (кои, повторно, не се совршени – но барем принципот е востановен како светост). Структурно, тоа ќе биде поврзано со целата битка против корупцијата, клиентелизмот и опортунизмот, но се чини најважно ќе биде едукативното делување во рамките на општеството, затоа што ова е нешто што не може да се регулира, туку едноставно ќе мора да се научи и пренесе како знаење на останатите. Во прв ред, многу ќе биде важно професионалните новинари, а особено и ние, општествено ангажираните личности, дури и додека ги коваме последните шајки во ковчегот на власта на Груевци, да ги задржиме минимум стандардите за објективност, принципиелност и аргументираност – но и взаемна проверка (peer review) при нашето делување во јавната сфера, не дозволувајќи да спаднеме на нивното ниво. Со тоа, ќе си дадеме шанса да расчистиме не само со нив самите, туку и со нивниот начин на делување.

Нема да биде лесно и збирниот резултат ќе зависи од трудот вложен од секој поединец, и затоа не смееме да си дозволиме ниту одмор, ниту пропуст.

Bomba

Казино Македонија: шпиони, предавници и патриоти

Текстот првично и интегрално беше објавен на openDemocracy. Автор: Елена Б. Ставревска

Постојат две теми за кои во Македонија никогаш нема недостаток на ‘експерти’ и мислења: фудбал и политика. И покрај тоа што вторава се смета за игра на моќ недостапна за обичниот човек, повеќето луѓе се вклучуваат во дискусии на актуелни теми, иако претежно во затворени кругови во последно време. А последниве две недели има многу материјал за такви дискусии поврзани со наводниот „пуч“ и она што меѓу народот е познато како „бомба“.

Целиот скандал предизвика своевидна хистерија меѓу македонската јавност, резултирајќи во многу различни теории на заговор и интензивно вклучување на фантазијата. Многу работи поврзани со целиот случај остануваат нејасни. Прашањата генерално можат да се групираат во две категории: поврзани со потеклото и поврзани со содржината на материјалите.

Општо гледано, постојат два наративи во поглед на потеклото на материјалите. Според едниот, прислушувањето го организирале странски разузнавачки служби и во таквото сценарио Премиерот Груевски е прикажан како патриот кој ја брани државата, а лидер на опозицијата Заев како предавник кој соработува со странски служби во поткопувањето на државниот суверенитет и стабилност. Другиот наратив е заснован на претпоставката дека зад прислушувањето стојат македонските разузнавачки служби и во таквиот наратив Груевски е предваник заради нелегалното прислушување на граѓаните, а Заев се поставува како патриот изјавувајќи дека ги објавува материјалите имајќи ги демократијата и слободата во Македонија како крајна цел. За да се разбере за што точно станува збор, двете хипотези треба да бидат деконструирани.

Првата хипотеза се заснова на изјавата на Премиерот на прес конференција за јавноста, на која тврдеше дека и самиот Заев за време на нивните состаноци му потврдил дека материјали се добиени преку странски служби. Истото може да се слушне и на протеченото видео од тајно снимениот состанок во премиерскиот кабинет. Она што е важно во оваа хипотеза е дека се претпоставува дека или некоја од земјите која има пристап до сателитска оперма неопходна за ваква операција има интерес во шпионирањето на повеќе од 1% од населението на земјата, или дека некоја друга земја е потпомогната во операцијата од внатрешни елементи во македонските разузнавачки служби. Без оглед на минималната веројатност на првата претпоставка, вистинитоста на која било од овие две би значело груба повреда на безбедноста и продор во разузнавачките служби на земјата во подолг временски период, за што владејачките структури мора да бидат повикани на одговорност. Истовремено, зачудува и тоа што Владата сѐ уште никому нема упатено протестна дипломатска нота во врска со скандалот.

Втората хипотеза се заснова на изјавата на Заев дека материјалите се добиени преку„патриотски“ свиркачи во разузнавачките служби на државата, кои го спровеле прислушувањето преку мрежите на мобилните оператори. Легално, прислушувањето може да трае само четири месеци, со можност да се продолжи за уште четири. Покрај тоа, неопходна е судска одлука донесена по барање на јавниот обвинител што е возможно само во случаи кога постои причина да се верува дека се подготвува, се спроведува или е сторено кривично дело. Без вакви судски налози, оваа хипотеза би значела дека тие кои го наредиле прислушување дејствувале незаконски и неуставно. Во ваков случај, исто така, неопходно би било владините структури да се повикаат на одговорност.

Сепак, наведените последици на двете можни сценарија претпоставуваат дека станува збор за правна земја во која постои владеење на правото, има јасна поделба на власта и постои граница помеѓу државните институции и политичките партии на власт. Ова, како што многу извештаи вклучувајќи го и последниот извештај на Европската комисија за напредокот на земјата кон членство во ЕУ, не е случај во Македонија веќе некое време. Суштината на скандалот, во таков случај, треба да ја бараме во содржината на материјалите.

За целосно да се сфати влијанието на скандалот неопходно е да се контекстуализира во општество кое е сосема поларизирано и деполитизирано, каде се чини едно до друго постојат две паралелни општества и секоја форма на политички дијалог е целосно отстранета од јавната сфера. Покрај тоа, ова е и земја во која слободата на медиумите во 2014 година беше рангирана најниско во регионот, при што „Репортери без граници“ истакнуваат и дека Македонија досега никогаш не била рангирана толку ниско. Исто така, ова е и земја во која последниот попис се одржа во 2002 година, а стапката на невработеност според Меѓународниот монетарен фонд во 2012 година била проектирана на повеќе од 31%. Ова е општество на страв, без доверба во непристрасноста на судскиот систем и со проширена контрола на власта во сите сфери на животот на луѓето. Еднакво важно, овој скандал се случува во време на јавно незадоволство кои резултира со чести штрајкови и протести на студенти и професори, хонорарци, наставници и новинари.

Со значително малиот незадушен медиумски простор на располагање, имајќи предвид дека многу мал дел од поголемите медиуми, повеќето од кои имаат блиски односи со власта, воопшто и објавија нешто за материјали, влијанието досега е ограничено . Сепак, она што досега објавените материјали успеаја да постигнат е одредена демистификација на јадрото на владејачката елита и најблиските сојузници на Премиерот. Објавениот разговор меѓу двајцата министри и фактот дека дури и еден од водачите на пропагандната машинерија на власта бил прислушуван, укажува на некохерентност, непочитување и параноја меѓу оние кои претходно се веруваше дека функционираат како добро подмачкана машина. Вториот и поважен аспект на содржината на материјалите е дека, ако она што е кажано за нив досега е точно, тие укажуваат на тоа како мала група на луѓе неверојатно многу се збогатила преку сомнителни активности. Прислушувањето само по себе, особено со оглед на комунистичкото минато на државата, можеби и не ги изненади повеќето од обичните луѓе. Но доказите дека властодршците во земјата, чиј јавен имиџ како вредни и чесни луѓе внимателно се градисо години, се вклучени во тешки финансиски криминални дела би можеле да погодат нерв во време на општа економска криза.

Останува да се види дали опозицијата ќе успее да го обликува целокупниот наратив на начин кој би ги обединил обичните граѓани и би ја надминал општествената поларизација. Она што е сепак сигурно е дека, за разлика од состојбата во македонскиот фудбал, политички, сведоци сме еден од ако не и најинтересниот период во историјата на земјата од нејзината независност.

 

Фото: Ceci n’est pas un site web

Bomba

Casino Macedonia: of spies, traitors, and patriots

This article originally and integrally appeared in openDemocracy. Author: Elena B. Stavrevska

There are two topics that Macedonia never lacks ‘experts’ and opinions on: football and politics. Even if the latter is considered a power game beyond the influence of ordinary people, most of them engage in discussions on current political developments, albeit mainly in closed circles in recent years. There has been plenty of material for such discussions in the last two weeks regarding the alleged coup d’état and what colloquially came to be known as ‘The Bomb’. The whole scandal has set the Macedonian public in a frenzy, with the imagination and conspiracy theories running wild. Many things about the whole operation remain unclear. The questions discussed are overall centred around two issues: the origin of the recordings and the content.

In general, there are two narratives emerging in regards to the origin of the materials. One is that of the wire-tapping being organised by foreign intelligence services, in which scenario the Prime Minister Gruevski is portrayed as a patriot defending the state and the opposition leader Zaev as a traitor for working with foreign services on undermining the state sovereignty and stability. The other narrative is based on the assumption that it was the Macedonian intelligence services who conducted the eavesdropping, and in that narrative Gruevski is the traitor for illegally spying on the citizens and Zaev emerges as the patriot claiming to be publishing the materials with democracy and freedom in Macedonia as the ultimate goals. Both hypotheses ought to be unpacked in order to understand what is at stake.

The first hypothesis is based on the PM’s statement at a press conference, claiming that Zaev himself confirmed during their meetings to have been obtained the materials through foreign services. He is heard claiming the same on a leaked video secretly taped during their meeting in the PM’s cabinet. Importantly, this hypothesis assumes that either one of the countries having access to satellite equipment needed for such an operation has an interest in spying on more than 1% of the population of the country, or that another country is aided by elements inside the Macedonian intelligence service in the operation. Regardless of the implausibility of first one of these assumptions, the truthfulness of any of these two would mean a grave breach of the country’s intelligence services for a long period of time, for which the governing structures ought to be held accountable. Moreover, it is curious that no diplomatic note or letter of protest has been issued by the government in relation to the scandal.

The second hypothesis is based on Zaev’s statement that the materials were received through ‘patriotic’ whisleblowers within the country’s intelligence system which did the eavesdropping through the mobile phone networks. The wire-tapping can legally last only four months, with the possibility of that being extended for another four. It also requires a court order issued at the request of the public prosecutor and is only possible in cases when there is a reason to believe that a crime is to be or has been committed. Without such court orders, this hypothesis would mean that those ordering the wire-tapping were acting illegally and unconstitutionally. This, too, would require for the governing structures to be held accountable.

However, the outlined consequences of each of these two scenarios assume a country that adheres to the rule of law in practice, a clear separation of powers, and no blurring of the line between state and political parties in government. This, as many reports including the latest European Commission progress report have noted, has not been the case in Macedonia lately. What is at stake then relates to the actual content of the materials.

In order to fully grasp the impact, one has to contextualise this in a totally polarised and depoliticised society, where two parallel societies seem to be existing side by side and with any form of political deliberation being completely removed from the public sphere. Moreover, this is a country where the freedom of media in 2014 has been ranked the lowest in the region, with Reporters Without Borders noting that Macedonia has never ranked this low. It is also a country where the last census was held in 2002 and the unemployment rate according to the International Monetary Fund in 2012 was projected at more than 31%. It is a society of fear with no trust in the impartiality of the judical system and with an extended control of the government in all spheres of people’s lives. Finally, the scandal comes at a time of public discontent resulting in frequent protests and strikes of students and professors, contract workers, teachers, and journalists.

To that end, with the tremendously limited media space available, keeping in mind that very few of the mainstream media, almost all of which have close ties to the governing elite, have even reported on the materials, the impact so far is rather contained. However, what the materials published to-date have managed to achieve is a certain demystification of the core of the ruling elite and the PM’s closest allies. Previously believed to be a well-oiled machine, the published conversation between the two ministers and the fact that even the leaders of the government propaganda machine have been wire-tapped points to incoherence, disrespect, and paranoia within that core. The second and more important aspect of the content of the materials is that, if what has been said of them thus far is true, they point to a small group of people getting incredibly rich through shady activities. While the wire-tapping itself, especially given the country’s communist legacy, might not come as a surprise to most ordinary people, revealing that those in the country’s leadership whose public image has been carefully crafted as hard-working and honest people have in actuality been involved in grave financial crimes might hit a nerve at a time of general economic hardship.

It is yet to be seen whether the opposition will manage to frame the overall narrative in a manner that would bring together the ordinary citizens and reach across the societal polarisation. Nonetheless, what is for certain is that, unlike the state of the Macedonian football, in terms of politics we are witnessing one of, if not the most interesting period in the country’s history since its independence.

 

Photo credit: Ceci n’est pas un site web